Per ATB door Svaneti

De Alpen maar dan anders.

Vijf jaar terug hadden we de wens om door Svaneti in Georgië te fietsen, maar toen was het daar onveilig. Al eeuwen zijn de bergen van de Kaukasus berucht vanwege rovers. In oktober 2007 fietsen John Telleman en Gudy Rooijakkers twee weken door dit unieke berglandschap.

Tot voor kort was een reis door de Georgische provincie Svaneti onmogelijk. Rovers ontdeden je op de heenweg van alles wat enige waarde heeft. De regering Saakashvili heeft een paar jaar geleden met helikopters invallen gedaan bij maffia families in Svaneti. De meeste rotte appels zitten nu in de gevangenis. Dit is voor ons het signaal om de sprong te wagen.

Svaneti is bekend om zijn woontorens. Deze woontorens zijn in de twaalfde en dertiende eeuw gebouwd en dienden vroeger om bescherming te hebben tegen vijandige stammen. De landschappen lijken op die in de Alpen. Svaneti is meer ongerept, want er zijn veel minder wegen en dorpen. Vanuit Zugdidi rijden we noordwaarts richting de bergen van de hoge Kaukasus. In de laagvlakte groeien bolgeschoren thee struiken. Omdat het klimaat heel gunstig is, groeien hier citrusvruchten, druiven en vijgen in overvloed. Via het langgerekte Jvari stuwmeer komen we aan in Svaneti. Langs het Jvari stuwmeer en de Inguri vallei zijn geen twee vierkante meter vlak. Rechts van ons gaan de rotswanden steil omhoog en links kijken we een diep dal in.

Vreemden in het bos

“We moeten binnen een uur een plek voor de tent vinden” zegt Gudy. Doorfietsen tot het dal zich verbreed is de enige optie. De laatste 30 kilometer hebben we geen enkele boerderij gezien. In de schemer zien we een zijdal. We zijn dolblij als we in de eikenbossen enkele golfplaten daken zien glimmen. In de schemer lopen we naar de eerste boerderij waar twee honden gevaarlijk staan te blaffen. Door het struikgewas heen zien we een hartelijk lachende boerin, genaamd Noya. Ze runt ook een eethuisje wat in het midden van het donkere eikenbos staat. Ze stookt haar fornuis op hout en maakt een heerlijke maaltijd voor ons klaar. Met ons woordenboekje proberen we met haar te communiceren. Noya is trots om Svan te zijn en zingt een prachtig lied voor ons. Zij laat ons ook de traditionele dans zien.

De Matterhorn van Georgië

Verkruimeld asfalt brengt ons langzaam naar het hooggebergte. Overal om ons heen zien we witte bergkammen. Vlak voor het dorpje Becho slaat de weg een flink zijdal in. “Kijk de Georgische Matterhorn”, roept Gudy buiten adem. Het uitzicht op de Mount Ushba is overweldigend. We stappen af en bewonderen deze berg. Twee piramides tegen elkaar, flink veel sneeuw, een knalblauwe lucht en dorpen met woontorens. “We hebben geluk, dit uitzicht is nog mooier dan de foto’s in de reisgids” zegt Gudy.  Richting Mestia zien we steeds meer dorpjes met middeleeuwse woontorens. Dezelfde avond bereiken we Mestia, de hoofdstad van Svaneti. In heel Svaneti zijn geen hotels, maar in sommige dorpen hebben enkele families een bed and breakfast. Voor ongeveer 12 euro per persoon krijg je ontbijt, een bed en avondeten. Als we vertellen dat we naar Ushguli gaan, bakt onze gastvrouw een paar extra kachapuri’s, (kaasbroden).

Terug in de tijd

Kom je op de hoofdweg vanuit Zugdidi al weinig auto’s tegen, het stuk naar Ushguli is voor de ware autoliefhebber een echte kwelling. De weg is onverhard en klimt flink over naamloze pas. We komen in een schitterend dal, waar de tijd heeft stilgestaan. Boeren halen hun laatste hooi oogst op. Twee koeien slepen een primitieve slee met een stapel hooi van de weide naar de schuur. Ze loeien flink als ze de steile helling van de schuur opmoeten. Het leven is hier puur. Knoestige kerels met handen van leer en roodverbrande gezichten nodigen ons uit voor kachapuri en wijn. “Voor Georgiërs is een gast een geschenk van god”, zegt Gudy. Qua eten en drinken is bijna iedere Georgiër rijk. Velen hebben een stukje land met groenten, wijn en vee. Je ziet rijk gevulde tafels met eerlijke gerechten.

Naar het hoogste dorp van Europa

Ushguli ligt in een groene vallei op 2200 meter boven de zeespiegel. Georgië claimt dat Ushguli het hoogste permanent bewoonde dorp van Europa is. Er zijn bijna geen auto’s en tussen de middeleeuwse woontorens scharrelen varkens en koeien. Achter het dorp rijst de enorme wand van de Mount Shkhara omhoog. Dit is met 5068 meter de hoogste berg van Georgië. In Ushguli nemen we een rustdag en wandelen door de vier buurtschappen van het dorp. We wandelen ook naar de gletsjer van de Mount Shkhara.

We vervolgen onze weg over de Sagar Ughelt, of wel de suikerpas. We klimmen naar een hoogte van ongeveer 2700 meter. De afdaling is steil. We lopen kilometers omdat diepe geulen het fietsen onmogelijk maken. Er volgt een diep dal waar het zonlicht nooit komt. Door de vele riviertjes is de weg een afwisseling van modder en plassen die even breed als de weg zijn. Afdalen over dit wegdek is geen fluitje van een cent. Besmeurd met modder arriveren we in Sasasi.

Water, wijn en grenzeloze gastvrijheid

Aan een stel oude mannen zittend op een bankje vraagt Gudy “Karawi?”. Karawi betekent tent. “Even wachten” is het enige wat we van het antwoord begrijpen. Na tien minuten komt Omechi, een student informatica en hij spreekt Engels! We mogen in de tuin van zijn moeder kamperen. Onder de pruimenboom geeft hij ons water te drinken. “Bronwater!” roepen we in koor. “Er liggen rondom het dorp vier bronnen allemaal met verschillende smaken mineraalwater” vertelt Omechi. Tegen de schemer lopen we naar de dichtstbijzijnde bron. We lopen via een donker eikenwoud en langs een kerkhof waar de vader van Omechi begraven ligt. De bron ligt in een voormalig vakantieoord uit de Sovjettijd. Het bronwater zijpelt uit een vervallen Sovjet monument. In navolging van Omechi spoelen we onze ogen met het koolzuurhoudende water. “Al je vermoeidheid is direct verdwenen” belooft Omechi. “Hij heeft gelijk, dit zou je ook in Nederland moeten hebben” mompel ik terwijl we naar Omechi’s huis lopen.

Gaumarjos

Ondertussen heeft Omechi’s moeder een supra voorbereid. Een supra is een ceremoniële Georgische maaltijd. Nieuwsgierig naar twee Hollanders komen Omechi’s vrienden en broers binnen. Op de lange tafel staan de heerlijkste gerechten. Er wordt veel geproost. “Gaumarjos!” Dat betekent op uw overwinning of proost! We proosten op Georgië, op Nederland, op de first lady van Georgië, Sandra Roelofs, en uiteindelijk op Omechi’s overleden vader. Omechi is de tamada, ofwel toastmeester. Zijn rol is filosoof, dichter, grappenmaker en zanger. Tijdens zijn toast op zijn vader kijkt hij naar de foto waar zijn vader op prijkt. Hij slaat een kruis en morst wat wijn op zijn bord. Dit doet hij uit respect voor de doden. “Gaumarjos” en de wijnglazen raken elkaar en worden in één teug leeggedronken. De tent op zetten wordt niet geaccepteerd. Twee bedden zijn al door Omechi’s moeder opgemaakt. De volgende morgen eten we de resten van de supra op. Met buikpijn van het vele eten nemen we afscheid. Gastvrijheid is een van de mooiste schatten die Georgië te bieden heeft. Met voldoende stof om te overdenken en op onze kleding rijden we naar Kutaisi, de tweede stad van Georgië.

Informatie

Georgië is voor 40% bedekt met bos. In het westen grenst het aan de Zwarte zee en hier heerst een subtropisch klimaat. In het oosten grenst het aan Azerbeidjaan en hier vind je een golvend steppe landschap. De noordgrens met Rusland wordt begrensd door de hoofdkam van de hoge Kaukasus. Hier vind je tientallen 4000ers en enkele bergen halen de 5000 meter. Heel Georgië is bergachtig. Bijna iedere dorp of stad heeft een antieke kerk, klooster of kasteel.

Geschiedenis

De Grieken kenden het land als Colchis, hier speelde de mythe van Jason en de Argonauten zich af. Georgiërs zijn voor het grootste deel Georgisch orthodox en zijn al sinds de 4^e eeuw Christelijk. Georgië heeft vele veroveringen te verduren gehad. Mongolen, Turken, Perzen en als laatste de Russen. Georgië heeft vanaf 1800 onder Russische invloed gestaan, en is na 1991 een onafhankelijke republiek geworden. Op Abchazië en Zuid Ossetië na is het rustig in het land.

De beste reistijd

De winter is te koud en de zomer te heet. De lente en herfst zijn ideaal om Georgië te verkennen. In de vroege lente zijn de wegen in de bergen onbegaanbaar wegens sneeuw.

Gezondheid

Georgië is een land in opbouw. Alleen in steden als Tbilisi en Kutaisi kan je op ziekenhuizen van enige kwaliteit rekenen. Het water hebben we overal gedronken. Voor inentingen kijk je op de site van b.v. de GGD.

Hoe er te komen

Georgian Airlines vliegt in ongeveer vijf uur rechtstreeks naar Tbilisi. British Airways, Austrian Airlines en Turkish Airlines vliegen via hun hoofdsteden.

Vervoer ter plaatse

Bijna alle wegen zijn slecht. Als fietser zigzag je om de kuilen en hobbels heen. Op de rustige B-wegen rijden de auto’s langzaam vanwege dezelfde kuilen en hobbels. De fiets kan gemakkelijk mee in de trein. Er is een vrachtruimte in ieder rijtuig.

Geld

De valuta is de Lari. Voor grote bedragen wordt de Amerikaanse Dollar geaccepteerd.

In grotere plaatsen kan je geld halen met de pinpas, creditcard en travellercheques.

Fiets

Je fiets moet in topconditie zijn. Een racefiets of lichte hybride is door het slechte wegdek ongeschikt. Een stevige hybride of ATB met brede banden is noodzakelijk. 26 inch banden zijn op enkele plekken in het land te vinden.

Wegennet

Volgens de huidige president Mikheil Saakashvili worden de wegen in rap tempo geasfalteerd. Veel wegen in de bergen zijn uiterst slecht en vaak onverhard. Deze wegen zullen als laatste geasfalteerd worden.